Geldhoeveelheid

Koopkrachtmeter

Dashboard over de ongelijkheidsmachine achter inflatie: geldgroei jaagt assetprijzen aan, huizenbezitters worden beschermd, starters en spaarders lopen achter, en daarna groeit het politieke verhaal dat extra belasting nodig is om de ontstane ongelijkheid te bestrijden.

12 maanden t/m juni 2026

Hoofdmeting

Gemiddelde woning

€496.235

Modaal inkomen

€48.500

Woning/modaal

10,2x

Overheidsbeslag

44,7%

De gemiddelde woningprijs steeg in euro’s naar schatting bijna 9,8 keer zo hard als de jaarlijkse stijging van het bruto modale inkomen.

De ongelijkheidsmachine

De kern is niet dat bezitters “graaiers” zijn. De kern is dat geldcreatie activa omhoog duwt. Wie al een huis, aandelen of goud bezit, heeft een vluchtroute. Wie leeft van loon en spaargeld, ziet de toegang tot bezit verder wegschuiven.

Daarna gebruikt de politiek de ontstane ongelijkheid als argument voor meer belasting en meer overheidsbeslag.

Wat liep sneller?

Huizenprijsindex

bestaande koopwoningen, jaar-op-jaar

4,1%

M3-geldgroei

brede geldhoeveelheid eurozone

3,3%

CPI

officiele prijsinflatie

2,8%

Modaal inkomen

CPB bruto modaal inkomen, 2025 naar 2026

4,3%

Woning/modaal

10,2x

Woning +€

€19.544

Modaal +€

€2.000

Peilperiode

12 maanden t/m juni 2026

Valuta

EUR waar beschikbaar

Hoofdvergelijking

Huizen, inkomen, geldgroei

Staatslaag

Uitgaven en bbp-beslag

M3-geldgroei3,3%juni 2026+0,3
aprmeijun
Brede geldhoeveelheid versnelt opnieuw. Dit is de monetaire lat waar inkomen en spaargeld tegenop moeten.Bron: ECB monetary developmentsKlik voor kern
CPI/HICP2,8%juni 2026-0,4
meijunjul
Officiele prijsinflatie ligt onder M3. Dit is de beleidsmaatstaf, niet de volledige koopkrachtlat.Bron: Eurostat HICPKlik voor kern
Huizenprijsindex4,1%juni 2026-0,3
aprmeijun
Bestaande koopwoningen werden 4,1% duurder dan een jaar eerder. Dit is de assetlat voor starters.Bron: CBS/Kadaster PBKKlik voor kern
Gemiddelde woningprijs€496.235juni 2026+€8.852
aprmeijun
De gemiddelde verkoopprijs kwam uit op €496.235. CBS waarschuwt dat dit geen zuivere prijsindex is, maar het maakt de drempel concreet.Bron: CBS/Kadaster PBKKlik voor kern
Modaal inkomen€48.5002026, CPB CEP+€2.000
202420252026
Bruto modaal jaarinkomen als herkenbare inkomenslat. Dit is inkomen vóór belasting, niet vrij besteedbare koopkracht.Bron: CPB CEP 2026Klik voor kern
Overheidsuitgaven€521 mldlaatste 4 kwartalen, 2025+€171 mld
20192025
Overheidsuitgaven kwamen op jaarbasis boven €500 miljard uit, tegenover bijna €350 miljard in 2019.Bron: CBS overheidsfinanciënKlik voor kern
Overheidsbeslag44,7%laatste 4 kwartalen, 2025+2,6
20192025
Overheidsuitgaven stegen van 42,1% naar 44,7% van bbp. Meer economie loopt via politieke allocatie.Bron: CBS overheidsfinanciënKlik voor kern

Rendement na M3 en belasting

Alle rendementen worden per jaar getoond en vergeleken met CPI, M3 en een box 3-rekenvoorbeeld.

Periode

12 maanden t/m juni 2026

M3-lat

3,3% per jaar

CPI-lat

2,8% per jaar

ActiefNominaal p.j.Na CPINa M3Na belasting + M3 ↓
AEX total return
12 maanden, EUR ETF-totaalrendement
justETF VanEck AEX UCITS ETF
EUR-return inclusief uitkeringen als praktische AEX total-returnproxy.
22,88%19,53%18,95%10,98%
-50%0+50%
Goud
12 maanden, XAU/EUR
GoldBroker XAU/EUR
Spotgoud in euro; geen rente of dividend.
20,83%17,54%16,97%9,71%
-50%0+50%
MSCI World
12 maanden, EUR ETF-return
justETF iShares Core MSCI World
Wereldwijde aandelen in Europese ETF-notering; valutabewegingen zitten in de EUR-return.
19,31%16,06%15,5%8,77%
-50%0+50%
60/40-portefeuille
12-maands EUR-proxy
Berekening Staatslogica
60% MSCI World EUR-return, 40% euro staatsobligaties 7-10 jaar.
11,54%8,5%7,98%3,96%
-50%0+50%
Harry Browne-portefeuille
12 maanden, EUR-proxy
Berekening Staatslogica
25% MSCI World, 25% euro staatsobligaties 7-10 jaar, 25% goud, 25% EUR cash.
10,51%7,5%6,98%3,32%
-50%0+50%
EUR cash / geldmarkt
12 maanden, EUR overnight ETF
justETF Xtrackers EUR Overnight
Cashcomponent voor Harry Browne; geldmarktrendement, geen bankspaarrente.
2,01%-0,77%-1,25%-1,95%
-50%0+50%
Deposito tot 1 jaar
1-jaars cashproxy, laatste ECB-rente
ECB bank interest rates
Hogere rente dan vrij opvraagbaar spaargeld, nog steeds onder M3.
1,87%-0,9%-1,38%-2,04%
-50%0+50%
Euro staatsobligaties 7-10 jaar
12 maanden, ETF total return
justETF iShares Euro Government Bond 7-10yr
Staatsobligatiecomponent voor Harry Browne; dit is gerealiseerd totaalrendement, geen yield.
-0,12%-2,84%-3,31%-3,31%
-50%0+50%
Bitcoin
12 maanden, BTC/EUR
Binance BTCEUR klines
Dagelijkse BTCEUR-slotkoersen: 31 juli 2025 tot 31 juli 2026.
-46,24%-47,7%-47,96%-47,96%
-50%0+50%

Methode: alle waarden in deze tabel zijn als rendement per jaar weergegeven. CPI-correctie = (1 + nominaal) / (1 + CPI) - 1. M3-correctie = (1 + nominaal) / (1 + M3) - 1. Belastingvoorbeeld: 36% over positieve nominale winst.

Disclaimer: dit is een vereenvoudigd box 3-rekenvoorbeeld voor de Koopkrachtmeter. Nederland belast in 2026 niet automatisch elke werkelijke vermogensaanwas op deze manier; box 3 werkt met vrijstellingen, vermogensmix, forfaitaire rendementen en tegenbewijsregels. Dit dashboard is geen persoonlijk fiscaal advies.

Staatslogica-commentaar

De officiele CPI-meting staat op 2,8%, maar de brede geldhoeveelheid groeit met 3,3% en bestaande koopwoningen werden 4,1% duurder dan een jaar eerder. Vanuit Oostenrijks perspectief is dat verschil cruciaal: prijsinflatie is het zichtbare symptoom, terwijl geld- en kredietexpansie de vermogensprijzen eerder kunnen raken.

Deze meting laat zien waarom het politieke ongelijkheidsverhaal half is. Geldcreatie bevoordeelt eerst wie al schaarse assets bezit. Wie geen huis of portefeuille heeft, moet met inkomen en schuld concurreren tegen stijgende prijzen. Daarna presenteert dezelfde overheid meer belasting en meer overheidsuitgaven als remedie tegen de ongelijkheid die het systeem zelf voortdurend versterkt.

Conclusie

De staat maakt geld elastisch, assetbezit relatief belangrijker, en gebruikt de ontstane ongelijkheid daarna als argument om meer van de economie naar zich toe te trekken.